سلماس salmas

سالماس فولکلور مجموعه سی - Salmas folklur

سالماس فولکلور مجموعه سینده ن – توپلاما : مهرداد رحمانی اهروانلی

Salmas fulklur məcmuəsindən , toplama :Mehrdad Rəhmani Əhrvanlı

 

 ●آتالار سؤزی ، Atalar sözı

 

یالان آیاق توتار ، یئریمه ز

Yalan ayaq tutar , yeriməz

 

بیزه گَلن ، بیزه اوخشار

Bizə gələn , bizə oxşar

 

چولاق کوری گؤره نده شکر ایله ر

Çolaq korı görəndə şükr eylər

 

مالین نه وئر ، نه دالیسیجان گئد

Malın nə ver , nə dalısıcan ged

 

قوووُن چیخدی ، آت خیاری

Qovun çıxdı , at xiyarı

 

های نان گَلَن ، هوُی نان گئده ر

Haynan gələn huynan gedər

 

قارپیزی یئیه ن قاچدی ، قابقی یئیه نی توُتدولار

Qarpız yeyən qaçdı , qabıq yeyəni tutdular

 

● آتماجالار ، Atmacalar

 

جاماعت چؤره کی قولاغیینان یئمیر

Camaət çörəgı qulağıynan yemir

 

گئجه نی اودونا گئده ن چوخ اولار

Gecəni oduna gədən çox olar

 

اَل الده ، توتَک بئلده

Əl əldə tütək beldə

 

قوُرد دئدیخ ، قولاقی چیخدی

Qurd dedıx , qulağı çixdı

 

سیچان اَلینده ن قاویرقا یئماخ اولموُر

Sıçan əlindən qavirqa yemax olmur

 

ائیله ایش گؤر شورساتان بیرده بوُ کوچه ده ن کئچسین

Eylə elə şorsatan birdə bu küçədən keçsın

سمینار تاریخ سلماس ، Tarix salmas qurultayı 2008

سالماس یوُردوم

● نیگار تمرلی ( نگار تمری )

سالماس تاریخینین ایلک قورولتایی

( نخستین سمینار تاریخ سلماس 17 اردیبهشت 1387 )

 

شافاقلارین رنکی آتدی ، گون قارالدی یوُردوم اوسته

آیسیز – اوُلدوزسوز بیر گئجه کؤلگه سالدی یوُردوم اوسته

آمان بئله قَره گونده ن ، بیر تَک اؤلوم گَلیر اؤنده ن

گؤی اوُتاندی گؤردویونده ن ، قاناد آلدی یوُردوم اوسته ن

 

قیشا چؤندی گؤزه ل یازی ، نه شَنلییی نه آوازی

قوُلاق وئرسه ز اؤلوم سازی ، نغمه چالدی یوُردوم اوسته

اثر یوخدی اوُمودلاردان ، آغاجدان ، گؤیده ن ، اوتلاردان

ائیله بیر کی بوُلوتلاردان اود بوشالدی یوُردوم اوسته

 

آپاردی شهری قان سئلی ، قیریلدی سازلاری تئلی

اَییلدی خالقیمین بئلی ، کیم اوُجالدی یوُردوم اوسته

قانلا سوُلندی توپراقی ، آرخاسیندا یوخ دایاقی

سینسین دوشمانین اَیاقی ، ایزی قالدی یوُردوم اوسته

 

گؤزلرده ده قالسا قان یاش ، بیر گون گَلدی بیتدی ساواش

گؤی آچیلدی یاواش یاواش ، چَن آزالدی یوُردوم اوسته

هریئرده غم ، هر یئرده قان ، بوُدور نیگار بیزه قالان

او گؤنلری یادا سالان اوز ، سارالدی یوُردوم اوسته

 

Salmas Yurdum

Şafaqların rənkı atdı , gün qaraldı yurdum üstə

Aysız ulduzsuz bir gecə , kölgə saldı yurdum üstə

Aman beylə qərə gündən , bir tək ölüm gəlır öndən

Göy utandi gördüyündən , qanad aldı yurdum üstən

 

Qışa çöndı gözəl yazi , nə şənliyi nə avazı

Qulaq versən ölüm sazı , nəğmə çaldı yurdum üstə

əsər yoxdı umudlardan , ağacdan , göydən , otlardan

eyləbir kı buludlardan od yağdı yurdum üstə

 

apardı şəhrı qan selı , qırildı sazların telı

əyildi xəlqimin belı , kim ucaldi yurdum estə

qanla sulandı topraqı , arxasında yox dayağı

sınsın düşmanın ayağı , izi qaldı yurdum üstə

 

gözlərdə qalsa qan yaş , bir gün gəldi bitdi savaş

göy açıldi yavaş yavaş , çən azaldi yurdum üstə

hər yerdə ğəm , hər yerdə qan , budur NİQAR bizlərə qlan

o günləri yada salan üz , saraldı yurdum üstə

 

● Niqar Təmərli , 2008 Salmas    

Salmas tarixinin ilk qurultayi

سمینار تاریخ سلماس

سمینار تاریخ سلماس

برگزاری نخستین همایش تاریخ سلماس

 

صبح روز 17 اردیبهشت ماه 1387 همزمان با سالروز زلزله 1309 سلماس سمیناری با نام « تاریخ سلماس » با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و هنر سلماس در سالن همایش های اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد . آنچه در این سمینار پررنگتر و چشمگیر تر به نظر می رسید حضور گسترده مردم و علاقه مندان در مراسم بود و به نظر می رسد آنچه باعث این رویداد شده بود عملکرد تمامی عوامل اجرایی سمینار بود که بدون کوچکترین چشم داشتی به بهترین نحو سعی می کردند هر یک گوشه ای از کارهای اجرایی را بر عهده بگیرند .

این همایش به همت جمعی از معلمین و کارمندان اداره آموزش و پرورش از ماهها پیش برنامه ریزی شده بود. هر چند این همایش در نوع خود برای اولین بار به این صورت در سلماس برگزار می شد  ولی دست آخر کیفیت مراسم بسیار بیشتر از آنی بود که انتظار می رفت . تنظیم و برنامه ریزی سمینار به نحوی بود که تمام پیش ضمینه هایی را که هر کس از یک سمینار داشت به کلی دستخوش تغییر می نمود و اجراهای این سمینار نوعی بدعت گزاری ها و گفته های جدیدی را در خود داشت که پیش از هرچیزی گویای ائده های نو و تفکر جدید مسئولین اجرایی آن بود .

سخنرانی های مسئولین شهر ، قرائت اشعار ترکی توسط شاعرین شهرمان ، رونمایی از تمبر یادبود سمینار ، پخش تیزر سمینار ، ارائه مقالات ، اجرای موسیقی اصیل ترکی آذربایجانی و اهدای جوایز برنامه های این سمینار را تشکیل می دادند نحوه چیدمان و اجرای این برنامه ها به نحوی بود که به هیچ عنوان احساس خستگی را در طول مراسم برای حاضرین به وجود نمی آمد .

 در انتها جا دارد از طرف تمام همشهری های عزیزمان از حامیان این جریان علمی و فرهنگی که هزینه های مادی این سمینار را بر عهده گرفته بودند تشکر نماییم .

از ، فرمانداری شهرستان سلماس ، اداره آموزش و پرورش شهرستان سلماس ،ریاست محترم اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی سلماس ، مدارس غیر انتفاعی شهرستان سلماس ، مدیریت محترم فروشگاه لوازم خانگی سروری ، جناب آقای صحرانورد ، جناب دکتر توحید ملک زاده و تمام کسانی که به نوعی در اجرای این سمینار نقش داشتند .

 

آدام گئده ر آد قالار

یاخشی پیسده ن آغیزدا بیر داد قالار

راهنمای تاریخی توریستی شهر سلماس azərbaycan salmas

قابل توجه علاقه مندان تاریخ و فرهنگ سلماس و آذربایجان

 

کاتالوگ معرفی شهرستان سلماس ، شامل آثار باستانی ، نقاط توریستی تفریحی شهر با طراحی و چاپ تمام رنگی برای اولین بار در سلماس منتشر شد . این کاتالوگ به مناسبت نخستین سمینار تاریخ سلماس با حمایت های مالی « آموزش و پرورش شهر سلماس » و « فروشگاه فرش و موکت سلماس ( تقی زاده ) » تهیه و چاپ شده است .

فروش این کاتالوگ های جیبی از روز 17 اردیبهشت ماه 1387 همزمان با سمینار تاریخ سلماس در نمایشگاه جنبی این سمینار واقع در اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی سلماس آغاز خواهد شد . علاقه مندان جهت خرید این کاتالوگ که قیمت آن 700 تومان می باشد می توانند به نمایندگی های زیر مراجعه نمایند . کاتالوگ توسط « م . رحمانی » و « علی اسماعیلی » زیر نظر انجمن نویسندگان سلماس طراحی گردیده است . با خرید این کاتالوگ ما را در ارائه کارهای پر ارزشتر برای شهرمان یاری نمایید . کارخانه جات و مراکز خدماتی و تجاری برای ثبت نام و درج آگهی خود بر روی چاپ دوم این کاتالوگ می توانند با درج نام و ایمیل و یا شماره تلفن خود در قسمت نظر بدهید به صورت درج خصوصی با ما ارتباط برقرار نمایند .

 

نمایندگی های فروش در سلماس

■ خیابان امام ، فلکه راهنمایی و رانندگی ، نمایندگی روزنامه اطلاعات ، آقای عاقلی

■ بلوار جمهوری ، کتابفروشی معلم ، آقای اصلانی  

■ خیابان امام ، روبروی بانک ملی مرکزی ، پاساژ آذربایجان ، انتشارات پرواز قلم ، آقای سامی

 

سالماس ، سلماس ، آذربایجان

آذربایجـــــان و سالمـــــــــاس یئر آدلاری بــــارسینده

Azərbaycan və Salmas yeradları barəsində

 

● یازار : مهرداد رحمانی اهروانلی

توپونیم لر یا جغرافی یئر آدلاری کی ایندی ایسه شهریمیز و آذربایجـاندا اونلارا راست گَلیریک هر بیرسی دَ رین و زه نگین تاریخه مالیک دیلر . بوُ آدلار کی بیزیم یوُردوُموزدا کندلر ، داغلالر ، چایلار ، یایلاقلار و . س یئرلرین اوستونه قویوُلوبلار بوُ گون گئنیش آریشدیرمالارین ( تحقیقاتین ) توسطی ایله بیزیم اوچون داها ده یَرلی بیلگی لر ( معلومات ) وئریرلر . بوُ آریشدیرمالار آیدین شَکیلده گؤسته ریر کی ، کیملر و هانسی سوُیدان ( سوُی : نژاد ) کئچمیش چاغدا بوُ یئرلرده یاشامیش و مدنیت لر یارادمیشلار . یئری وارکی بوُ مجال دا الده اولدق قایناقلار ( منبع لر ) اساسیندا بیر پارا بو آدلار و اونلارین آنلاملاری باره سینده دانیشاق .

 

یالقیز آغاج Yalqiz ağac ؛ یالقیز آغاج سالماسین دوغوُندا بیر کند آدی دیر بیز بوُ آدا مرند بؤلگه سینده ده بیر کند آدیندا راست گلیریک . ایلک ( اولین ) باخیشدا بوُ آد بوُ گونکو تورک دیلینده « بیر آغاجلی » آنلامیندا تفسیر اولوُنور اما نه تَکجه بوُ کند ایسته ر سالماس دا و ایسته ر سه مَرند ده بیر آغاجلی ده ییل . منجه بوُ آد قویما اسکی تورک – التصاقی خالقیلارین ایناملارایلا باغلی دیر کی بوُ ایناملار اسکی تورک خالقینین آیین لرینده ن آسیلی دیلار . یالقیز آغاج آدی منجه بیر ائل و طایفا آدییلا باغلی دیر . آد ایکی حیصه ده ن تشکیل تاپیب دیر « یالقیز + آغاج » . اسکی تورک خالقلارین اجداد لاریندا بیز آغاجین مقدس مقامینا راست گَله بیله ریک . آغاجین بوُ مقدسلیکی اورارتو لاردان (Urartu) قالمیش شَکیللرده گؤرونور [1] . بیزیم داها آدلیم ناغیللاریمیزدا « کور اوغلو » و « ده ده قوُرقود » بویلاریندا آغاجین مقدس لیگینه توُش اولوُروق . بیزیم ناغیللاردا آغاج داغلارین زئروه ( قله ) سینده و جوشقوُن بوُلاق لارین یانیندا دیر . ایندی ایسه ده خالقیمیز ایچینده بوُ اینام واردیر کی ، توُت آغاجی مقدس دیر و اونوُ کَسمه ک اولماز ، کَسیلسه ده گَره ک اونون کؤتوگون ( کنده ، بدنه درخت ) مچیدین قاباغینا قویاسان . بوُ سؤزلر اساسیندا دئیه بیله ریک کی کندین آدی بیر اسکی ائل آدیلا باغلی دیر کی بو شَکیلده آد قویما سالماسدا چوخلو یئرلرده ده گؤرونور ، کَنگر لی ، چوبانلی ، یاوشانلی و س .

 

شیر وان Şir van ؛ شیروان آدی ایندی آذربایجانین چوخلوُ یئرلرینده و حتی باشقا تورک خالقی یاشایان تورپاقلاردا گؤرونور . سالماس – ین قوُزئی باتیندا ( جنوب غربینده ) شیروان آدلی بیر کند واردیر . بو ُ آد ایکی حیسه ده یارانیب « شیر + وان » . « شیر / سیر ، لر تورک دونیاسیندا بیر طایفا بیرلَشمه سینن آدییدیر [2] کی چوخلوُ یئر و ایگید آدلاری آذربایجاندا بوُ ائلین آدییلا باغلی دیر . شیروان آدین ایکینجی حیسه سی ده « وان » سؤزو دور کی بیزجه پسوند شَکلینده ؛ یوُرد ، وطن معنا سیندا ایشه گئده ر « هفتوان ، دوشوان ، اَهروان » کندلرین آدلاریندا بیز بوُ « وان » سؤزونه راست گَلیریک . دئدیکلریمیز اساسیندا شیروان کندینین معناسی « شیر / سیر ائلینین یوُردو » اولا بیله ر . سالماس دا بیر باشقا کَند ده « شیره کی Şirəkı» آدیندا واردیر کی نظره چاتیر بوُ آد دا شیر / سیر ائلینین آدییلا علاقه داردیر . اونا گؤره کی « کی Kı » پسوندی تورکجه ده یوُرد و وطن آنلامیندا ایشه گئده ر [3] .   

 

قره قیشلاق Qərə qişlaq ؛ قره قیشلاق ایندی ایسه سالماسین دوغوغوُندا ، لَکستان Ləkıstsn محالیندا بیر کَند آدی دیر . بوُ کند تاریخ بویوُندا اوز وئردیغی آجی خاطره لر توسط ایله تانیلیر کی بوُ آجی خاطره لر سیمیتقو آدییلا باغلی دیر . بوُ کندین آدی ایکی حیسه ده ن یارانیب « قره / قارا » و « قیشلاق » . ایکینجی حیسه نین یا همان قیشلاقین آنلامی بوگون بیزیم اوچون داها آیدین و بللی دیر . بوُ آدین معناسی ائللرین قیش فصلینده قالدیقی یئرلر دیر کی ائیله بوُ شَکیلده فارس دیلینه داخل اولوب دوُر . اما « قره / قارا » سؤزی بوگونکی تورک دیلینده ایلک نظرده « سیاه » رنگی نی بیزه خاطیرلاییر اما بوُ آدا ساده جه باخمایاراق بلکه قره قیشلاق – ین معناسی « قیشلاق سیاه » دئییل . قره / قارا رنگی بیزیم اسکی تاریخیمیزده داها آرتیق معناسی و آنلاملاری واردیر و یئنی آریشدرمالار بوُ سؤزون قدمتین سومر Sumer مدنیتینه و دیلینه قایتاریر [4] و  اوست اوسته تورک – التصاقی دیلینده الیمیزده کی سندلر اساسییندا قارا / قره رنگی « بؤیوک لوک ، چَتینلیک ، و چوخلوُ عظمت » آنلامیندا ایشه گئده ر . بوُ رنگین چای ، دنیز ، داغ ، یاییلاق و . س جغرافی آدلارین اولینه آرتیرماسی اونلارین عظمتین ایفاده ائتمَک اوچون ایشه گئده ر کی چوخلوُ یئر آدلاریندا بوُ مقاما راست گَلیریک . مثلاً : قارا باغ [ قره باغ – سالماس ] ، قارا داغ ، قره حاصار ، قره دام ، قره سوُ  و قره قیشلاق [ سالماس ] .

 

پیر چاووش Pir çavoş ؛ پیر چاووش ایندیسه بیر داغ آدی دیر سالماسین قوُزئی دوغوُندا [5] کی بوُ داغین اتَکینده بیر داشدان یونوُلموش کتیبه و اونوُن زئروه سینده اسکی چاغلاردان قالمیش بیر قالا واردیر . بوُ داغین آدی ایکی حیسه ده ن یارانیب « پیر » و « چاووش » . پیر Pir بوُگونکی تورکجه ده چوخلوُ « قوجامان ، یاشلی ، مقدس ، اوجاق » آنلامیندا اشه گئده ر [3] اما بو آدین داها اسکی چاغلاردا ایشله نمه سی بیزیم اوچون بَللی دیر . بیز بوگونه قدر بوتون تورک توپراقلاریندا گئنیش شَکیلده بوُ آدلا صفت مقامیندا توُش ( رو به رو ) اولوُروق . بیزجه بو آد داغلار زئروه سی ایله و یا داغ لا یاخین شَکلده باغلی دیر . آذربایجاندا چوخلو داغین اتَکینده اولان مقدس یئرلر پیر سؤزوایله یارانیب مثلاً : پیرال ده ده ( پیر + آل + ده ده – توروس داغلارینده ) ، پیر بابا ( سالماس ، هؤده ر ) ، پیر چوبان ( سالماس و سهند ) ، پیر بالا / والا ( مرند ) و . س  . بو آدین ایکینجی حیسه سی یا همان چاووش آذربایجان فرهنگینده بیر مقدس صینف حساب اولوُنور کی مذهب ده یوُخاری مقاملارا اَل تاپمیشلار . چاغداش زاماندا دا زاییرلر کاروانلارین باشچی لارینا دا چاووش دئیرلر [5] . شهریارین بوُ شعرینده ده بیز چاووشلاری ایزلیه بیله ریک « حیدر بابا قَره چَمن جاداسی * چووُشلارین ( چاووش . م )  گَله ر سَسی صداسی  » .

 

● قایناقلار:

[1] . تمدن اورارتو ، ب . پیوتروفسکی ، تر : ح . خطیب شهیدی ، ص 315

[2] . آذربایجان خالقینین سوی کؤکو ، م . علی سید اوف ، ص 416

[3] . نگاهی به واژه های اساطیری آذربایجان ، صمد چایلی ، ص 43، 92 ، 93     

[4] . فرهنگ تاریخی و تطبیقی زبانهای اورال آلتائیک ، روشن خیاوی ، ص 206

[5] . تاریخ ده هزارساله سالماس و غرب آذربایجان ، توحید ملک زاده ، 32

azerbaycan آزربایجان ، سالماس ، سلماس

 

S . M . 3 / 15

 

باورها و فولکلور ترکان

باورها و فولکلور ترکان

افسانه نامگذاری سالها

●مهرداد رحمانی اهروانلی

برگرفته شده از دیوان لغات الترک ، محمود بن الحسین الکاشغری ، ترجمه دکتر حسین دؤزگون

بیشتر ما بارها و بارها در تحویل سال و در ابتدای تقویم ها با نامی از حیوانی روبرو می شویم که سال جدید به نام آن حیوان است . آیا تا کنون از خود پرسیده اید که علت و ریشه این نام گذاری ها چیست و از کجا نشات گرفته است ؟ شاید کسانی از شما که کمی کنجکاو باشد بارها این پرسش را از بزرگان خود کرده است ؟ شده است که ما از زبان بزرگان شندیده باشیم که در سال فلان حیوان ، فلان اتفاق افتاده است . موضوع وقتی جالب می شود که بر اساس برخی از اعتقادات و گاهاً تحقیقات علمی ، سال و ماه تولد هر فرد تأثیری نیز در اخلاق رفتار و آینده همان فرد دارد که بر همین باور کتابهای طالع بینی نوشته شده اند . در بین ترکان نام دوازده گونه از جانوران انتخاب شده و آنها را به عنوان نام 12 سال برگزیده اند که بر اساس آن در قدیم تاریخ دلاوری ها ، تولدها و جنگ ها را به یاد می سپردند .

برای دلیل این نامگذاری ها در کتاب بسیار ارزشمند دیوان لغات الترک افسانه ای به شرح زیر نقل شده است : 

« یکی از خاقانان ترک اراده کرد که تاریخ یکی از نبردهای سالها پیش از خود را بداند . در تعیین تاریخ وقوع آن نبرد [ مورخان ] به اشتباه افتادند . از این رو خاقان در این کار با مردم خود مشورت کرد و در کنگره ای [3] که به همین خاطر تشکیل شده بود گفت : همانطور که ما در تعیین این تاریخ سهو کردیم پس از ما نیز آیندگان در اشتباه خواهند بود پس بهتر است که ما اکنون به شمار برجهای دوازده گانه آسمان و ماههای دوازده گانه سالها را هم به همین ترتیب نامگذاری کنیم و تقویم خود را با سپری شده این سالها به نظم آوریم و بدین گونه یادگاری جاودانه در میان ما بماند .

مردم از این پیشنهاد خاقان استقبال کردند و آن را پذیرفتند ، پس آنگاه خاقان به شکار بیرون آمد و فرمان داد که حیوانات وحشی را به سوی رودخانه ی ایلا سوُ Ila su روان سازند که رودی بود بزرگ . مردم حیوانات وحشی را وادار ساختند که به سوی آن آب درآیند چندی از حیوانات را شکار کردند و گروهی نیز به داخل آب پریدند ، دوازده گونه از این حیوانات از آب گذشتند ، نام این حیوانات هر کدام بر سالی نهاده شد نخستین این حیوانات سیچغان ، موش بود چون او بیش از همه حیوانات از آب گذشته بود . نخستین سال از آغاز گردش سالها را سیجغان ییلی Sıçğan yılı ، سال موش نامیدند و سپس نام حیواناتی را که به ترتیب از آب عبورکرده بودند بر بازپسین سالها نهادند ، بدین گونه :

اوُد ییلی Ud yılı ( سال گاو ) ، پارس ییلی Pars yılı ( سال پلنگ ) ، تاویشغان ییلی Tavışğan yılı ( سال خرگوش ) ، نئک ییلی Nek yılı ( سال تمساح ) ، ییلان ییلی Yılan yılı ( سال مار ) ، یوُند ییلی Yund yılı ( سال گوسفند ) ، بیچین ییلی Biçin yılı ( سال میمون ) ، تاقاغوُ ییلی Taqağu yılı ( سال مرغ ) ، ایت ییلی İt yili ( سال سگ ) ، دوُنغوُز ییلی Donğuz yılı ( سال خوک ) .

ترکان گویند که هر یک از این سالها ، حکمتی نهفته است و به آن تفال می کنند و آن را فرخنده و مبارک می شمارند . مثلاً وقتی سال گاو وارد می شود نبردها و قهرمانی ها فزونی می یابد [2] زیرا که گاوان به هم فراوان شاخ می زنند و در ستیزند ، در سال مرغ طعام فراوان گردد اما در بین مردم تشویش و نگرانی افتد . چنانکه مرغ نیز به دنبال جستجوی دان پیوسته خرده ریز ها را زیر و رو می کند . در سال تمساح نیز اعتقاد بر این است که باران فراوان شود و فراوانی رخ نماید و . . . »[1]

امروزه علارغم پیشرفت علوم و تکنولوژی باز هم زوایایی تاریک از آفرینش الهی وجود دارد که شاید ذهن بشر هیچگاه اجازه دخول بدان را نیابد ، هر چند مرز بین حقیقت و علم بسیار باریک است و گاهی نیز چنان به هم فشرده هستند که تشخیص حقیقت و تخیل بسیار سخت می نماید اما مطالعات علمی هرچند تا به امروز نتوانسته است آثار گردش ماه و ستارگان و سالها را در سیر زندگی انسان با دلایلی اثبات نماید اما برخی از نوشته ها و رویدادها ، هر شخص پرسشگری را مدتی به این فکر وامی دارد که شاید حقیقتی در پس این گفته ها باشد که ما فعلاً از درک آن عاجزیم . « و نشانه هایی است برای آنان که می اندیشند » قران کریم .

 

● قایناقلار :

[1] . دیوان لغات الترک ، محمود الحسین الکاشغری ، ص 222

[2] . همانطور که یافته های تاریخی در مورد ترکان باستان نشان می دهد گاو از جمله نمادهای قدرت در بین اقوام التصاقی زبان ( ترکان باستان ) به حساب می آمده است و بر اساس این اعتقاد ما در دست ساخته های مربوط به اقوام سومر ، ایلام – عیلام و امپراتوری قدرتمند اوُرارتو به وفور با اشکال و مجسمه های گاوهای شاخ دار خشمگین روبرو می شویم و نکته زمانی جالب تر می شود تمدن بسیار مرموز اینکا - ها İnka را نیز برخی باستان شناسان شاخه ای از ترکان باستان می دانند که گاو را تبدیل به  نمادی برای حکومت خود کرده بودند ، خود نام اینکا نیز شباهت زیادی با واژه اینَک İnək به معنی گاو در ترکی دارد .     

[3] . تشکیل شورا های بین قبیله ای برای حل مشکلات قبیله ، انتخاب شاه و . . . از رسوم بسیار باستانی رایج در بین اجداد اولیه ترکان امرزی [ اقوام التصاقی زبان ] بوده – ایران تورکلرین اسکی تاریخی ، م . تقی زهتابی ، بیرینجی جیلد ص 683 

salmas سلماس چیچکلری

نخستین همایش تاریخ سلماس

نخستین همایش تاریخ سلماس

نخستین سمینار تاریخ سلماس در 17 اردیبهشت ماه 1387 در سالن همایش های اداره فرهنگ و ارشاد سلماس به آدرس : سلماس ، کوی فرهنگیان 1 ، ساختمان فرهنگ و ارشاد سلماس و همزمان با سالگرد زلزله 1309 برگزار خواهد شد .

این سمینار از طرف گروهی از معلمین و کارکنان آموزش و پرورش سلماس برنامه ریزی شده که دارای نمایشگاه جنبی محصولات علمی و فرهنگی سلماس نیز در همان روز سمینار خواهد بود  ضمناً مقالاتی با محورهای زیر از طرف نویسندگان و محققین پذیرفته و بررسی خواهد شد :

 

● سلماس و ساکنان اولیه آن

 ●نقش سلماس در حوادث تاریخی

● نقش آثار تاریخی سلماس در جذب توریست و رشد اقتصادی منطقه

 

آخرین مهلت ارسال مقالات 15 اردیبهشت 1387

اطلاعات بیشتر به همراه آدرس دبیرخانه سمینار در سایت www.wa.medu.ir/2925

 

salmas , koroğlu qalası

Salmas da Koroğlu qalası və Koroğlu

 

●Mehrdad Rəhmani Əhrvanli

Türk dünyasinın xalqı arasında bir sıra igidlər vardir ki bonlarin adları bu böyük xalqın tamam budaqları içində istər , Azəri , Usmanli , Türkmənli , Qafqaz , Üzbək və s. Yayılmışdır . Bu adlım igidlərdən birsi də Koroğlu dur . bu Türk xalqinin qəhrəmani nə təkcə Türk dünyasında bəlkə başqa xalqlara nağıllar vasitəsilə yol tapıbdir .

İlk kərə Əliksandır xodzko ingiliscə Koroğlunun nağılların toplayib və beylə nəzərı vardir ki bu igid yaşayan dərə ya haman Çənli bel / Çəmli bel Salmas bölgəsindədir . bizcə bu tabi bir istəkdir ki bütün Türk xalqımiz yaşadığı yerlərdə bir sira qalaları bu milli igidimizin adiyla bağlıyalar . biz heç çağdə demiriq kı yalnız Salmasda olan qala Koroğlu qalasıdır və başqa heç yox , ancaq bir para bilgilər əsasında bu zən bizdə güclənir , birinci budur ki necə ki bilirik koroğlunun yaşadıği qala iki hissəyə bölünürdı Ağ qala və Qara qala indisədə Salmas xalqi bu qalanın quzey tərəfi Oğlan qalası və batı sarısı Qız qalası adlanır .

İkinci səbəb nağıla olduğu coğrafi müşəxəsələrı bənzərişi bu günki Salmasda olan yer adlarına dir , örnək üçün nağılda olan Üç təpə adi dir , indisə Salmasın batinda olan təpələrin adı da Üçtəpə dir . bunlardan başqa bu qala olan kənd də ( Hüdər kəndi ) başqa kəndlərdən çox Koroğlunun nağılları aşiqlar içində yayilibdir .

Koroğlu adli qala indisə Salmas şəhərinin quzeybatında Hüdər adlı bir kənddə və Dərəlı çayın qiraöində görünür . bu gün qaladan bir iki utagli dörd bucaqlı daşda yonulmuş mağara , bir yarım girdə və üç otaqli mağara və qalanın daşdan tikilmiş otaqlarinin izi qalir .

 

Qaynaqlar :

Koroğlu , Hüseyn təhmasb

Salmasın onminillik tarixi , Tohid məlikzadə

Salmasın eski tarixi , Mehrdad Rəhmanı